Technika sliding-in (czyli technika „wślizgiwania się”) to jedna z najskuteczniejszych metod pomagających dzieciom z mutyzmem wybiórczym przełamać barierę lęku przed mówieniem do nowych osób. Polega ona na bardzo powolnym wprowadzaniu nowego rozmówcy do sytuacji, w której dziecko już czuje się bezpiecznie i swobodnie rozmawia z bliską osobą.
W zależności od wieku dziecka i stopnia nasilenia lęku, Maggie Johnson wyróżnia dwa podejścia: nieformalne oraz formalne. Zrozumienie różnic między nimi jest kluczowe dla powodzenia terapii.
10 kluczowych różnic między sliding-in formalnym a nieformalnym
| Cecha | Metoda Nieformalna (Handout 15) | Metoda Formalna (Handout 16) |
| Główny adresat | Dzieci poniżej 5. roku życia. | Starsze dzieci i młodzież. |
| Świadomość celu | Proces odbywa się naturalnie, zazwyczaj bez omawiania mechanizmu z dzieckiem. | Dziecku otwarcie wyjaśnia się mechanizm „blokady” lękowej i cel ćwiczeń. |
| Planowanie i czas | Terminy są luźne; proces trwa tyle, ile zabawa. | Sesje mają ustalony czas trwania, o którym dziecko jest informowane, najlepiej 3-5 razy w tygodniu po 15 minut |
| Ustalanie zadań | Kroki są płynne i wynikają z bieżącej aktywności (zabawy). | Każdy krok (cel) jest jasno zdefiniowany i zapisany przed wykonaniem.* |
| System postępów | Nie stosuje się tabel ani wykresów w obecności dziecka. | Wymagany jest widoczny system zapisu postępów (np. tabela z naklejkami lub skala lęku).* |
| Rola nowego dorosłego | Dorosły początkowo udaje zajętego własnymi sprawami, często stojąc tyłem. | Dorosły jest aktywnym partnerem, który wychodzi i wraca, by gratulować sukcesu. |
| Sygnał gotowości | Dorosły sam decyduje o podejściu, gdy słyszy swobodną rozmowę. | Dziecko lub rodzic daje dany dorosłemu ustalony sygnał (np. dzwonek, pukanie). |
| Rodzaj aktywności | Swobodna zabawa, czytanie książeczek z powtarzalnymi frazami. | Liczenie, sekwencje automatyczne (dni tygodnia, wyliczanie) oraz ustrukturyzowane gry. |
| Głos vs Szept | Naturalna akceptacja każdej formy kontaktu, w tym gestu i szeptu (bez wzmacniania) | Celem jest używanie pełnego głosu; szept traktuje się jako sygnał do zwiększenia dystansu, zmniejszenie obciążenia. |
| Podmiotowość dziecka | Dorosły steruje sytuacją na podstawie obserwacji poziomu lęku dziecka. | Dziecko współdecyduje o tempie pracy i ocenia swój poziom lęku. |
*ja używałam drabiny, które przygotowałam wcześniej ponieważ nie miałam biegłości w wymyślaniu kolejnych celów podczas sesji.
Którą metodę wybrać?
Wybór zależy nie tylko od metryki, ale przede wszystkim od poziomu lęku i dojrzałości emocjonalnej dziecka.
- Metoda nieformalna jest idealna dla maluchów, u których zbyt duża uwaga skupiona na mówieniu mogłaby zwiększyć wycofanie, u starszych dzieci w sytuacjach kiedy lęk nie jest zbyt duzy np. wprowadzenie cioci w domy
- Metoda formalna świetnie sprawdza się u starszych dzieci, ponieważ daje im poczucie kontroli nad własnym lękiem i pozwala celebrować mierzalne sukcesy.
Pamiętajmy, że niezależnie od wybranej drogi, najważniejszą zasadą sliding-in jest brak presji. Jeśli dziecko przestaje mówić, oznacza to, że krok był zbyt duży i należy wrócić do etapu, na którym czuło się bezpiecznie.
Opracowano na podstawie: Johnson Maggie, Wintgens Alison, Mutyzm wybiórczy. Kompendium wiedzy.
Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia Universalis, 2018.
